Οι περισσότεροι γονείς συμφωνούν θεωρητικά ότι τα παιδιά χρειάζονται όρια.
Στην πράξη όμως, τα όρια είναι από τα πιο παρεξηγημένα κομμάτια της γονεϊκότητας.
Άλλοι τα φοβούνται.
Άλλοι τα αποφεύγουν.
Άλλοι τα συγχέουν με την τιμωρία ή την αυστηρότητα.
Και κάπως έτσι, το παιδί μεγαλώνει χωρίς σαφή πλαίσια — όχι από αδιαφορία, αλλά από σύγχυση.
Τι ΔΕΝ είναι το όριο
Για να καταλάβουμε τι είναι το όριο, χρειάζεται πρώτα να ξεκαθαρίσουμε τι δεν είναι.
Το όριο δεν είναι:
-
τιμωρία
-
φωνή
-
απειλή
-
επίδειξη δύναμης
-
έλεγχος του παιδιού
Όταν το όριο δίνεται με θυμό ή φόβο, το παιδί δεν το βιώνει ως ασφάλεια.
Το βιώνει ως απόρριψη ή επίθεση.
Αποτέλεσμα;
Δεν μαθαίνει να ρυθμίζεται. Μαθαίνει να αντιδρά.
Τι είναι πραγματικά το όριο
Το όριο είναι πλαίσιο ασφάλειας.
Λέει στο παιδί:
-
«μέχρι εδώ»
-
«δεν είσαι μόνος»
-
«υπάρχει κάποιος που κρατά τη σταθερότητα»
Ένα σαφές όριο βοηθά το παιδί να:
-
κατανοεί συνέπειες
-
αντέχει τη ματαίωση
-
ρυθμίζει τον θυμό
-
νιώθει ότι ο κόσμος έχει δομή
Τα παιδιά δεν ηρεμούν όταν τα αφήνουμε χωρίς όρια.
Ηρεμούν όταν ξέρουν πού βρίσκονται.
Παράδειγμα 1: «Δεν θέλω να γίνω αυστηρός»
Κατάσταση:
Το παιδί αρνείται να κλείσει το tablet. Ο γονέας λέει:
«Άντε, λίγο ακόμα… αλλά είναι η τελευταία φορά.»
Το «τελευταία φορά» επαναλαμβάνεται καθημερινά.
Τι μαθαίνει το παιδί:
Ότι το όριο είναι διαπραγματεύσιμο.
Ότι αν επιμείνει, τελικά θα κερδίσει.
Λύση:
Το όριο δίνεται πριν και όχι μέσα στη σύγκρουση.
Παράδειγμα:
«Σε 10 λεπτά κλείνουμε το tablet. Θα σου το θυμίσω.»
Και όταν έρθει η ώρα:
«Ήρθε η ώρα. Το κλείνουμε.»
Χωρίς φωνές.
Χωρίς εξηγήσεις της στιγμής.
Χωρίς διαπραγμάτευση.
Η σταθερότητα είναι πιο ισχυρή από τον θυμό.
Παράδειγμα 2: Όταν το όριο μπαίνει με θυμό
Κατάσταση:
Το παιδί δεν ακούει. Ο γονέας ξεσπά:
«Τέλος! Δεν θα ξαναδείς φίλους για μια εβδομάδα!»
Τι συμβαίνει:
Το παιδί δεν μαθαίνει όριο.
Μαθαίνει φόβο ή αδικία.
Συχνά η τιμωρία:
-
δεν εφαρμόζεται
-
αλλάζει
-
αναιρείται από ενοχή
Και έτσι το όριο ακυρώνεται.
Λύση:
Το όριο χρειάζεται να είναι:
-
συγκεκριμένο
-
σχετικό με τη συμπεριφορά
-
εφαρμόσιμο
Παράδειγμα:
«Όταν μιλάς έτσι, σταματάμε τη συζήτηση. Θα μιλήσουμε ξανά όταν ηρεμήσουμε.»
Το όριο δεν εκδικείται.
Διδάσκει.
Γιατί οι γονείς δυσκολεύονται να βάλουν όρια
Οι περισσότεροι γονείς δεν δυσκολεύονται επειδή «δεν ξέρουν».
Δυσκολεύονται επειδή:
-
φοβούνται μήπως πληγώσουν το παιδί
-
κουβαλούν δικά τους βιώματα αυστηρότητας
-
νιώθουν ενοχές για τον λίγο χρόνο
-
μπερδεύουν την αγάπη με την υποχώρηση
Όμως η αγάπη χωρίς όρια δεν προστατεύει.
Αποδιοργανώνει.
Πώς μπαίνουν τα όρια με υγιή τρόπο
Τα λειτουργικά όρια έχουν 5 βασικά χαρακτηριστικά:
-
Σαφήνεια – λέγονται απλά και ξεκάθαρα
-
Συνέπεια – ισχύουν κάθε φορά
-
Σταθερότητα – δεν αλλάζουν ανάλογα με τη διάθεση
-
Ηρεμία – δεν συνοδεύονται από θυμό
-
Σχέση – το παιδί νιώθει ότι δεν χάνει τον γονέα
Το παιδί μπορεί να θυμώσει με το όριο.
Αλλά δεν χάνεται από αυτό.
Χάνεται από την απουσία του.
Τα όρια δεν απομακρύνουν. Φέρνουν κοντά.
Ένα παιδί που μεγαλώνει με σαφή όρια:
-
νιώθει ασφάλεια
-
ξέρει τι να περιμένει
-
εμπιστεύεται τον γονέα
-
μαθαίνει να σέβεται και τον εαυτό του και τους άλλους
Το όριο δεν λέει:
«Δεν σε αγαπώ.»
Λέει:
«Είμαι εδώ και κρατάω το πλαίσιο.»
Και αυτό είναι από τα πιο ουσιαστικά δώρα της γονεϊκότητας.
