Θυμάμαι την πρώτη μου πελάτισσα όταν άνοιξα το γραφείο μου. Ήταν μια έφηβη 16 χρονών. Κοιτάζοντας τα μάτια της, έβλεπα αυτό που συχνά οι ενήλικες παρεξηγούμε: μια θύελλα συναισθημάτων που μοιάζει με «επανάσταση» ή «παραξενιά», ενώ στην πραγματικότητα είναι μια βαθιά βιολογική ανακατασκευή.
Συχνά αναρωτιόμαστε γιατί ένας έξυπνος έφηβος, που ξέρει το σωστό και το λάθος, μπορεί τη στιγμή της έντασης να πάρει μια επικίνδυνη απόφαση. Η απάντηση κρύβεται στον τρόπο που «χτίζεται» το μυαλό μας.
Ο εγκέφαλος δεν είναι έτοιμος πριν τα 25
Η επιστήμη μας λέει κάτι που αλλάζει όλη μας την οπτική: ο ανθρώπινος εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται μέχρι την ηλικία των 25 ετών. Κατά την εφηβεία, το μυαλό δεν μεγαλώνει απλώς σε μέγεθος, αλλά περνάει από ένα «γενικό σέρβις».
Φανταστείτε τον εφηβικό εγκέφαλο σαν ένα αυτοκίνητο:
-
Το Γκάζι: Είναι το συναισθηματικό κέντρο (το μεταιχμιακό σύστημα). Στην εφηβεία, αυτό το κέντρο είναι πλήρως αναπτυγμένο και πανίσχυρο. Τροφοδοτείται από την ανάγκη για επιβράβευση, ένταση και αποδοχή από τους φίλους.
-
Τα Φρένα: Είναι ο προμετωπιαίος φλοιός, το σημείο πίσω από το μέτωπο που ελέγχει τη λογική, τις συνέπειες και τον αυτοέλεγχο. Αυτό το κέντρο είναι το τελευταίο που ολοκληρώνεται, γύρω στα 25.
Το αποτέλεσμα; Στα 15 ή στα 17, το παιδί έχει ένα «γκάζι» που τρέχει με 200 χιλιόμετρα την ώρα, αλλά τα «φρένα» του είναι ακόμα υπό κατασκευή.
Το «Κλάδεμα» και η Ταχύτητα
Σε αυτή την ηλικία, ο εγκέφαλος κάνει κάτι θαυμαστό: τη «συναπτική αφαίρεση» (pruning). Κόβει τις συνδέσεις που δεν χρησιμοποιεί και ενισχύει εκείνες που χρειάζεται, ώστε να γίνει πιο γρήγορος και αποδοτικός. Είναι η εποχή που το παιδί διαμορφώνει τον εαυτό του, τις αξίες του και τον τρόπο που επικοινωνεί με τον κόσμο.
Τι σημαίνει αυτό για εμάς τους ενήλικες;
Το εφηβικό μυαλό δεν είναι «προβληματικό» ή «χαλασμένο». Είναι απλώς ανολοκλήρωτο. Όταν βλέπουμε έναν έφηβο να αντιδρά παρορμητικά, να κλείνεται στον εαυτό του ή να παρασύρεται από το συναίσθημα, πρέπει να θυμόμαστε:
-
Μην το παίρνετε προσωπικά: Η συμπεριφορά τους είναι συχνά το αποτέλεσμα μιας βιολογικής «ορχήστρας» που προσπαθεί να συντονιστεί.
-
Γίνετε εσείς ο «προμετωπιαίος φλοιός» τους: Επειδή τα δικά τους φρένα δεν λειτουργούν ακόμα τέλεια, χρειάζονται εμάς. Χρειάζονται τα δικά μας σταθερά όρια, τη δική μας ψυχραιμία και την υπομονή μας για να τους κρατάμε στον δρόμο μέχρι να ωριμάσει το δικό τους σύστημα ελέγχου.
-
Η σύνδεση είναι η ασφάλεια: Ένας έφηβος που νιώθει ότι τον ακούν χωρίς επίκριση, είναι ένας έφηβος που θα ζητήσει βοήθεια πριν το αυτοκίνητο βγει από την πορεία του.
Η κατανόηση της νευροεπιστήμης μας δίνει το μεγαλύτερο εργαλείο από όλα: την ενσυναίσθηση. Ας σταθούμε δίπλα τους με την ηρεμία κάποιου που ξέρει ότι αυτή η καταιγίδα είναι μέρος της δημιουργίας ενός υπέροχου ενήλικα.
Η εφηβεία δεν είναι ασθένεια, ούτε ένα πρόβλημα που πρέπει να λύσουμε. Είναι η πιο όμορφη, ζωντανή και κρίσιμη μετάβαση της ανθρώπινης ζωής· είναι η στιγμή που ένα παιδί ανακαλύπτει ποιο είναι και χτίζει τα θεμέλια του ενήλικα που θα γίνει.
Αν νιώθετε ότι η καταιγίδα στο σπίτι σας δυναμώνει και τα «φρένα» του δικού σας εφήβου χρειάζονται ενίσχυση, μη διστάσετε. Ζητήστε βοήθεια. Η αναζήτηση υποστήριξης είναι μια πράξη βαθιάς αγάπης και φροντίδας.
Τηλέφωνο: 6953064601
Email: metamorphosicenter@gmail.com
