Η παιδική ηλικία που κουβαλάμε μέσα μας

Η παιδική ηλικία που κουβαλάμε μέσα μας

Η παιδική ηλικία δεν τελειώνει όταν μεγαλώνουμε. Δεν μένει πίσω ως ανάμνηση ή ως ένα κεφάλαιο που έκλεισε. Συνεχίζει να υπάρχει στον τρόπο που αντιδρούμε, που συνδεόμαστε, που φοβόμαστε ή που προσπαθούμε να αντέξουμε.

Πολλές συμπεριφορές της ενήλικης ζωής δεν γεννιούνται στο παρόν. Έχουν ρίζες σε εμπειρίες που κάποτε ήταν απαραίτητες για να προσαρμοστούμε, να επιβιώσουμε συναισθηματικά, να μη χάσουμε τη σχέση με τους σημαντικούς άλλους.

Ένα παιδί μαθαίνει πολύ νωρίς πώς «πρέπει» να είναι για να είναι αποδεκτό. Και αυτό το μάθημα συχνά γίνεται εσωτερικός κανόνας.

Τι μαθαίνει ένα παιδί χωρίς να το συνειδητοποιεί

Η παιδική ηλικία δεν διαμορφώνεται μόνο από όσα ειπώθηκαν, αλλά κυρίως από όσα δεν ειπώθηκαν. Από το κλίμα, τις αντιδράσεις, τις σιωπές.

Ένα παιδί μπορεί να μάθει ότι:

• δεν πρέπει να εκφράζει θυμό

• πρέπει να είναι «καλό» για να αγαπιέται

• δεν έχει χώρο για αδυναμία

• οι ανάγκες του έρχονται δεύτερες

Αυτά δεν αποθηκεύονται ως σκέψεις, αλλά ως συναισθηματικές βεβαιότητες. Και αυτές οι βεβαιότητες συνοδεύουν το άτομο στην ενήλικη ζωή.

Πώς αυτό φαίνεται αργότερα

Στην ενήλικη καθημερινότητα, αυτές οι πρώιμες εμπειρίες μπορεί να εμφανιστούν ως:

• δυσκολία στο να θέτουμε όρια

• υπερπροσπάθεια για αποδοχή

• ενοχή όταν φροντίζουμε τον εαυτό μας

• φόβος σύγκρουσης ή εγκατάλειψης

Όχι επειδή το άτομο δεν ξέρει καλύτερα, αλλά επειδή το σώμα και το συναίσθημα λειτουργούν με παλιούς κανόνες.

Ένα παράδειγμα από τη ζωή

Ο Αντώνης, 42 ετών, περιέγραφε τον εαυτό του ως «άνθρωπο που δεν ζητά ποτέ». Στη δουλειά αναλάμβανε περισσότερα από όσα του αναλογούσαν και στις σχέσεις του απέφευγε να εκφράσει δυσαρέσκεια. Παρότι ένιωθε εξαντλημένος, δυσκολευόταν να πει «όχι».

Στην πορεία της αυτοπαρατήρησης, αναγνώρισε ότι ως παιδί είχε μάθει να μη δημιουργεί προβλήματα. Η ησυχία και η προσαρμογή ήταν τρόποι να διατηρεί την ισορροπία στο οικογενειακό περιβάλλον. Αυτό που κάποτε τον προστάτευσε, αργότερα άρχισε να τον περιορίζει.

Γιατί δεν αρκεί να «το καταλάβουμε»

Πολλοί άνθρωποι λένε: «Το ξέρω ότι έρχεται από την παιδική μου ηλικία, αλλά γιατί συνεχίζεται;»
Η κατανόηση είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Οι παιδικές εμπειρίες δεν είναι απλώς αναμνήσεις. Είναι τρόποι λειτουργίας που έχουν εδραιωθεί μέσα από επανάληψη.

Η αλλαγή απαιτεί:

• χρόνο

• νέες εμπειρίες

• ασφάλεια για να δοκιμαστεί κάτι διαφορετικό

Τι μπορεί να βοηθήσει

• Αποδοχή της παιδικής εμπειρίας χωρίς κατηγορία: ούτε προς τον εαυτό, ούτε προς τους γονείς.

• Σύνδεση παρελθόντος και παρόντος: όχι για να μείνουμε εκεί, αλλά για να καταλάβουμε πώς φτάσαμε εδώ.

• Μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά: ένα όριο, μια ανάγκη που εκφράζεται, μια παύση πριν την αυτόματη αντίδραση.

• Υποστήριξη: γιατί κάποια μοτίβα είναι δύσκολο να αλλάξουν χωρίς έναν ασφαλή χώρο.

Η παιδική ηλικία δεν μας καθορίζει για πάντα. Μας επηρεάζει, όμως, μέχρι να την αναγνωρίσουμε. Και όταν αυτό συμβεί, αρχίζει να χάνει τη δύναμη να αποφασίζει αντί για εμάς.