Κάνναβη (χασίς) και Ψυχοπαθολογία


Η νευροβιολογική τεκμηρίωση της σχέσης με τη σχιζοφρένεια και τη βία.
Η χρήση της κάνναβης συχνά παρουσιάζεται ως «ήπια» ή ακίνδυνη. Ωστόσο, η σύγχρονη νευροεπιστημονική και ψυχιατρική έρευνα δείχνει ότι σε ορισμένα άτομα, η κάνναβη μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης σοβαρών ψυχοπαθολογικών εκδηλώσεων, με πιο ανησυχητικές τη σχιζοφρένεια και τη βίαιη συμπεριφορά.
Η χρήση κάνναβης μπορεί σε ορισμένους ανθρώπους να προκαλέσει έντονα ψυχολογικά συμπτώματα, που μοιάζουν με ψυχιατρικές διαταραχές, όπως η σχιζοφρένεια ή η διπολική διαταραχή. Αυτό έχει καταγραφεί σε πολλές αξιόπιστες κλινικές μελέτες.
Δεν επηρεάζονται όλοι το ίδιο. Κάποιοι άνθρωποι φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη ευαισθησία, χωρίς απαραίτητα να το γνωρίζουν.
Οι μελέτες δείχνουν ότι:
όσο πιο συχνή είναι η χρήση κάνναβης,
τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης ψυχωσικών συμπτωμάτων.
Επίσης, η κάνναβη είναι η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη ουσία σε άτομα που πάσχουν από διπολική διαταραχή.
Η κάνναβη μπορεί να προκαλέσει:
ευφορία και χαλάρωση,
αλλαγές στην αντίληψη,
στρέβλωση του χρόνου,
έντονη συναισθηματική αντίδραση σε ερεθίσματα όπως μουσική ή εικόνες.
Σε κοινωνικό περιβάλλον μπορεί να προκαλέσει γέλιο και πολυλογία. Παράλληλα όμως:
επηρεάζεται η μνήμη,
μειώνεται η προσοχή,
επιβραδύνονται τα αντανακλαστικά,
μειώνεται η ικανότητα εκτέλεσης σύνθετων δραστηριοτήτων.
Οι πιο συχνές αρνητικές αντιδράσεις, κυρίως σε περιστασιακούς χρήστες, είναι:
άγχος,
κρίσεις πανικού,
έντονη ανησυχία.
Με τον καιρό, κάποιοι χρήστες αναπτύσσουν ανοχή και χρειάζονται μεγαλύτερες ποσότητες για να νιώσουν το ίδιο αποτέλεσμα. Παρόλα αυτά, ακόμα και άτομα χωρίς γνωστό ψυχιατρικό ιστορικό μπορεί να εμφανίσουν:
οξεία ψύχωση,
ακουστικές ψευδαισθήσεις (να ακούν φωνές),
προσωρινή επιδείνωση μιας ήδη υπάρχουσας ψυχικής διαταραχής.
Η χρήση κάνναβης μπορεί επίσης να προκαλέσει:
αποπροσωποποίηση (αίσθηση ότι το άτομο παρατηρεί τον εαυτό του απ’ έξω),
αίσθηση ότι η πραγματικότητα μοιάζει ψεύτικη ή σαν όνειρο,
έντονο φόβο θανάτου,
παρανοϊκές σκέψεις και φόβο καταδίωξης,
επαναλαμβανόμενες αναμνήσεις και διαταραχές της αντίληψης.
Η μακροχρόνια και συστηματική χρήση κάνναβης έχει συνδεθεί με:
αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σχιζοφρένειας,
χρόνια διαταραχή της επαφής με την πραγματικότητα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι σοβαρές και μακροχρόνιες.
Η κάνναβη δεν επηρεάζει όλους το ίδιο.
Για κάποιους ανθρώπους μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας που αποσταθεροποιεί σοβαρά την ψυχική υγεία.
Η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη ψυχολογική υποστήριξη είναι ουσιαστικά βήματα για την προστασία του ατόμου και της ψυχικής του ισορροπίας.
Η κάνναβη δρα κυρίως μέσω της τετραϋδροκανναβινόλης (THC), η οποία επηρεάζει το ενδοκανναβινοειδές σύστημα του εγκεφάλου (υποδοχείς CB1 και CB2).
Οι υποδοχείς CB1 βρίσκονται σε περιοχές κρίσιμες για:
τη σκέψη και τη λογική (προμετωπιαίος φλοιός),
τη μνήμη (ιππόκαμπος),
τη συναισθηματική ρύθμιση και τον φόβο (αμυγδαλή),
την ανταμοιβή και την παρόρμηση (μεσοολιμπικό σύστημα).
Η THC διαταράσσει τη φυσιολογική νευρωνική ισορροπία, επηρεάζοντας τη ρύθμιση της ντοπαμίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που παίζει κεντρικό ρόλο στην ψύχωση.
Η διεθνής βιβλιογραφία είναι σαφής σε τρία βασικά σημεία:
Ωστόσο, μπορεί να ενεργοποιήσει ή να επισπεύσει την εμφάνισή της σε άτομα με:
γενετική προδιάθεση,
νευροαναπτυξιακή ευαλωτότητα,
πρώιμα τραύματα ή χρόνιο στρες.
Η χρήση κάνναβης στην εφηβεία (όταν ο εγκέφαλος ακόμη αναπτύσσεται) σχετίζεται με:
υψηλότερα ποσοστά ψυχωτικών επεισοδίων,
πρώιμη έναρξη σχιζοφρένειας,
βαρύτερη πορεία της νόσου.
Τα σύγχρονα προϊόντα κάνναβης έχουν πολύ υψηλότερη συγκέντρωση THC σε σχέση με το παρελθόν, αυξάνοντας:
παραληρητικές ιδέες,
ακουστικές ψευδαισθήσεις,
αποδιοργανωμένη σκέψη.
Η σχέση κάνναβης και βίας δεν είναι γραμμική, αλλά γίνεται σημαντική όταν συνυπάρχουν ψυχοπαθολογικοί παράγοντες.
Η νευροβιολογική εξήγηση περιλαμβάνει:
μειωμένο έλεγχο παρορμήσεων (προμετωπιαίος φλοιός),
αυξημένη καχυποψία και παρανοϊκή ερμηνεία ερεθισμάτων,
διαταραχή στην επεξεργασία απειλής (αμυγδαλή).
Σε άτομα με ψυχωσική συμπτωματολογία, η χρήση κάνναβης μπορεί να:
εντείνει την παράνοια,
μειώσει την ικανότητα διάκρισης πραγματικότητας–φαντασίας,
αυξήσει την πιθανότητα αντιδραστικής ή αμυντικής βίας.
Σημαντικό: η πλειονότητα των χρηστών κάνναβης δεν είναι βίαιοι. Ο κίνδυνος αυξάνεται κυρίως όταν υπάρχει αδιάγνωστη ή ενεργή ψύχωση.
Η κάνναβη συχνά χρησιμοποιείται ως:
μηχανισμός αποφυγής,
«αυτοθεραπεία» για άγχος ή τραύμα,
μέσο ρύθμισης συναισθημάτων.
Όταν όμως το άτομο δεν έχει:
επαρκείς δεξιότητες αυτορρύθμισης,
κοινωνική υποστήριξη,
έγκαιρη ψυχολογική παρέμβαση,
η χρήση μπορεί να επιδεινώσει την απομόνωση, τη σύγχυση και την αποδιοργάνωση της προσωπικότητας.
Η κάνναβη δεν είναι ουδέτερη ουσία για τον εγκέφαλο.
Σε ευάλωτα άτομα μπορεί να λειτουργήσει ως νευροβιολογικός πυροκροτητής ψύχωσης, να επιβαρύνει τη σχιζοφρένεια και —υπό συγκεκριμένες συνθήκες— να αυξήσει τον κίνδυνο βίαιης συμπεριφοράς.
Η πρόληψη, η σωστή ενημέρωση και η έγκαιρη ψυχική υποστήριξη είναι καθοριστικές.
Η επιστημονική γνώση δεν στοχεύει στον φόβο, αλλά στη συνειδητή επιλογή και την προστασία της ψυχικής υγείας.
Vivian Magalia
Ψυχική Υγεία | Σύγχρονη Ψυχοθεραπεία | NLP & CBT Hypnotherapy