Παραισθήσεις & Ψευδαισθήσεις.

Βιβιαν Μαγαλια
Ενημερώσεις, Ιατρικά Νέα
09/12/2025

Παραισθήσεις & Ψευδαισθήσεις

Οι διαταραχές της αντίληψης αποτελούν ένα σύνθετο και συχνά παρεξηγημένο πεδίο της ψυχοπαθολογίας. Ανάμεσά τους, οι ψευδαισθήσεις (hallucinations) και οι παραισθήσεις (illusions) συγκαταλέγονται στα πιο χαρακτηριστικά φαινόμενα που μπορεί να βιώσει ένα άτομο. Παρότι συχνά χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα, στην πραγματικότητα αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικούς μηχανισμούς αντίληψης, με ξεχωριστά κλινικά χαρακτηριστικά και διαγνωστική σημασία.

Ψευδαισθήσεις (Hallucinations)

Οι ψευδαισθήσεις αποτελούν αισθητηριακές εμπειρίες χωρίς την παρουσία πραγματικού εξωτερικού ερεθίσματος.
Ο εγκέφαλος «παράγει» αντιλήψεις σαν να προέρχονται από το περιβάλλον, παρότι δεν υπάρχει καμία αντίστοιχη πηγή.          Το άτομο «βλέπει», «ακούει», «μυρίζει» ή «νιώθει» κάτι που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα.

Κύριοι τύποι ψευδαισθήσεων

  • Ακουστικές: οι συχνότερες σε ψυχωτικές διαταραχές. Μπορεί να περιλαμβάνουν φωνές, εντολές, συνομιλίες ή ήχους.

  • Οπτικές: φωτεινά σχήματα, μορφές, αντικείμενα ή σκηνές που δεν αντιστοιχούν στην πραγματικότητα.

  • Απτικές (σωματικές): αίσθηση ότι κάτι αγγίζει, περπατά ή κινείται πάνω στο σώμα.

  • Οσφρητικές & Γευστικές: σπανιότερες, συχνά συνδέονται με νευρολογικές καταστάσεις.

Πότε εμφανίζονται;

Ψευδαισθήσεις μπορεί να παρατηρηθούν σε:

  • ψυχωσικές διαταραχές (π.χ. σχιζοφρένεια),

  • βαριά κατάθλιψη με ψυχωσικά χαρακτηριστικά,

  • μανία,

  • χρήση ουσιών,

  • υψηλό πυρετό,

  • νευρολογικά νοσήματα (π.χ. επιληψία κροταφικού λοβού),

  • σοβαρή στέρηση ύπνου.

Έχουν σημαντική διαγνωστική βαρύτητα, καθώς συχνά αποτελούν σύμπτωμα υποκείμενης παθολογίας που απαιτεί κλινική εκτίμηση.

Τι είναι οι Παραισθήσεις;

Οι παραισθήσεις (illusions) είναι λανθασμένες ερμηνείες ενός πραγματικού ερεθίσματος.
Το άτομο αντιλαμβάνεται κάτι υπαρκτό, αλλά ο εγκέφαλος το μετασχηματίζει, παραμορφώνει ή το ερμηνεύει διαφορετικά.

Παραδείγματα

  • Μια σκιά στο ημίφως μοιάζει με ανθρώπινη φιγούρα.

  • Ο θόρυβος του αέρα εκλαμβάνεται ως ψίθυρος.

  • Ένα ακίνητο αντικείμενο φαίνεται ότι κινείται.

Πότε εμφανίζονται;

Οι παραισθήσεις είναι πολύ συχνές και μπορεί να εμφανιστούν σε όλους, ειδικά σε:

  • χαμηλό φωτισμό,

  • κούραση,

  • άγχος,

  • κατάσταση φόβου,

  • μειωμένη προσοχή.

Σε αντίθεση με τις ψευδαισθήσεις, δεν αποτελούν από μόνες τους ψυχωσικό σύμπτωμα.

Κλινική Διαφορά Ψευδαισθήσεων – Παραισθήσεων

Χαρακτηριστικό Ψευδαίσθηση (Hallucination) Παραίθηση (Illusion)
Πηγή ερεθίσματος Δεν υπάρχει Υπάρχει
Τι συμβαίνει; Ο εγκέφαλος δημιουργεί αντίληψη Ο εγκέφαλος παρερμηνεύει πραγματικό ερέθισμα
Σοβαρότητα Υψηλή κλινική σημασία Συνήθως ακίνδυνη
Συνδέεται με; Ψυχώσεις, ουσίες, νευρολογικά Κούραση, άγχος

Πότε χρειάζεται αξιολόγηση;

Η άμεση επικοινωνία με ειδικό ψυχικής υγείας είναι απαραίτητη όταν:

  • οι ψευδαισθήσεις είναι επίμονες ή επαναλαμβανόμενες,

  • συνοδεύονται από σύγχυση, παραληρητικές ιδέες ή αλλαγές συμπεριφοράς,

  • υπάρχει χρήση ουσιών ή ιστορικό ψυχιατρικής διαταραχής,

  • το άτομο κινδυνεύει να βλάψει τον εαυτό του ή άλλους.

Πρόκειται για σύμπτωμα που απαιτεί σοβαρή, ολοκληρωμένη και άμεση διερεύνηση.

ΚΟΥΙΖ: Ψευδαισθήσεις ή Παραισθήσεις;

Διάλεξε την πιο σωστή απάντηση.

1. Βλέπω ένα παλτό σε μια καρέκλα και νομίζω ότι είναι άνθρωπος.

A. Ψευδαίσθηση
B. Παραίσθηση ✔️

2. Ακούω μια φωνή να μου μιλά ενώ είμαι μόνος.

A. Ψευδαίσθηση ✔️
B. Παραίσθηση

3. Μυρίζω καπνό χωρίς να υπάρχει πουθενά πηγή.

A. Ψευδαίσθηση ✔️
B. Παραίσθηση

4. Βλέπω ένα φως να κινείται αλλά πρόκειται για αντανάκλαση.

A. Ψευδαίσθηση
B. Παραίσθηση ✔️

5. Νιώθω ότι κάποιος με αγγίζει ενώ δεν υπάρχει κανείς γύρω μου.

A. Ψευδαίσθηση ✔️
B. Παραίσθηση

Αποτελέσματα:

5/5 — Άριστη Κατανόηση

Έχεις ξεκάθαρη εικόνα της διαφοράς ανάμεσα σε παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις.
Ξέρεις ότι η βασική ερώτηση είναι: «Υπάρχει πραγματικό ερέθισμα ή όχι;»
Αντίληψη ακριβείας — μπράβο!

 4/5 — Πολύ Καλή Κατανόηση

Έχεις κατανοήσει τη μεγάλη διαφορά, με μια μικρή σύγχυση σε λεπτομέρειες.
Με ένα ακόμη διάβασμα η έννοια θα είναι 100% ξεκάθαρη.

3/5 — Καλή Αρχή, Θέλει Λίγο Δουλειά

Ξεχωρίζεις γενικά τις έννοιες, αλλά μπερδεύεις ορισμένες καταστάσεις.
Θυμήσου:

  • Ψευδαίσθηση = δεν υπάρχει τίποτα εκεί.

  • Παραίσθηση = υπάρχει κάτι, αλλά το μυαλό το παρερμηνεύει.

2/5 — Συχνή Σύγχυση

Η βασική διάκριση δεν είναι ακόμη σταθερή.
Μικρή επανάληψη και παραδείγματα θα βοηθήσουν να ξεκαθαρίσουν πλήρως οι έννοιες.

0–1/5 — Ξεκινάμε από την Αρχή (και είναι ΟΚ!)

Αυτοί οι όροι είναι απαιτητικοί και πολλοί άνθρωποι τους μπερδεύουν.
Ξεκίνα από το θεμέλιο:

  • Παραίσθηση = παρερμηνεία ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ερεθίσματος.

  • Ψευδαίσθηση = αντιληπτική εμπειρία ΧΩΡΙΣ ερέθισμα.

Vivian Magalia
Your Metamorphosis Mentor.
Σύμβουλος Προσωπικής Ανάπτυξης & Ψυχικής Υγείας
Πιστοποιημένη CBT & Clinical Hypnotherapist
NLP Master & Life Coach
Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων
Τηλ: 695 306 4601